Hoe Facebook langzamerhand het internet overneemt

Facebook is met ruim twee miljard gebruikers een communicatieplatform dat zijn gelijke niet kent. Met die macht komt ook verantwoordelijkheid. En ook misbruik van die macht. Dat Facebook daar op zijn zachtst gezegd mee worstelt, blijkt steeds duidelijker.

Een machtsimperium van dat formaat probeert zichzelf natuurlijk in stand te houden en zelfs nóg verder uit te breiden. Dat daarbij vrijwel geen enkel middel wordt geschuwd, maakt deze video How Facebook is Changing Your Internet van de New York Times wel duidelijk.

De veroveringstocht gaat ook over mensen

De Guardian ‘long read’ Facebook’s war on free will geeft goed inzicht in de persoonlijke beweegredenen van Mark Zuckerberg. Dit kritische artikel windt er geen doekjes om: Facebook gebruikt het elan van de jaren 60 om een eigen agenda uit te voeren. En nummer 1 op die agenda staat wereldwijde dominantie.

“In reality, Facebook is a tangle of rules and procedures for sorting information, rules devised by the corporation for the ultimate benefit of the corporation. Facebook is always surveilling users, always auditing them, using them as lab rats in its behavioural experiments. While it creates the impression that it offers choice, in truth Facebook paternalistically nudges users in the direction it deems best for them, which also happens to be the direction that gets them thoroughly addicted.”

Facebook gaat zoveel verder dan Google

Het artikel beschrijft ook het verschil tussen een partij als Google en Facebook. Google’s algoritmes gaan lang niet zo ver als die van Facebook. Juist omdat Facebook een netwerk is van mensen met bepaalde (sociale) gedragingen leert Facebook elke dag hoe zij dat gedrag kunnen beïnvloeden.

Een citaat: “We are the screws and rivets in the grand design.” Daarmee doelt de auteur op de vele sociale experimenten die Facebook uitvoert op de gebruikers van het platform. Hiermee gaat het vele stappen verder dan Google, dat deze ‘menselijke dimensie’ (denk aan Facebook versus Google+) ontbeert.

Facebook is politiek

Er waren geruchten dat Mark Zuckerberg een gooi naar het Amerikaanse presidentschap zou doen. Maar waarom zou hij? Zuckerburg is al de leider van een organisatie die politiek over de hele wereld beïnvloedt.

Het New York Times artikel Facebook Faces a New World as Officials Rein in a Wild Web beschrijft vrij uitgebreid hoe Facebook met name in Afrika marktaandeel en zelfs complete toegang tot internet verovert. In Afrika lukt dat vrij aardig, maar in China is het verzet van de regering nog te sterk. Ook het charme-offensief van Mark Zuckerberg in China heeft niets geholpen. Facebook probeert nu voorzichtig wat voet aan de grond te krijgen met een foto-app.

In Europa is Facebook weliswaar niet verboden, maar met diverse wetgeving wordt het imperium wel enigszins aan banden gelegd. Facebook zet alles op alles om de scherpe kantjes van die wetgeving af te halen, maar de verregaande GDPR privacy-wetgeving van de Europese Unie is iets waar ook het machtige Facebook zich naar moet voegen.

In Afrika en het eigen thuisland de Verenigde Staten is er meer speelruimte, dus daar zal men vooral zijn pijlen op richten.

Niet zo ‘evil’ als het lijkt

Facebook is niet zo gemeen en doelbewust bezig om onze vrijheid te ondermijnen als het soms lijkt. In het New York Times artikel Facebook’s Frankenstein moment beschrijft Kevin Roose hoe naïef Facebook soms kan zijn als het gaat om hoe mensen omgaan met het sociale platform.

Gaandeweg realiseert Facebook zich dat we niet allemaal en altijd ‘happy shiny people holding hands’ zijn en dat mensen en groepen en organisaties en overheden Facebook doelbewust misbruiken om zaken te bereiken die het daglicht niet kunnen verdragen. Facebook komt inmiddels niet meer weg met “I’m just the middleman!”. Het platform moet echt zijn verantwoordelijkheid nemen en dat lijkt nu te gebeuren.

Zo heeft Mark Zuckerberg een tijd aangekondigd mensen in dienst te nemen die fake news moeten filteren. Onlangs heeft Facebook duizenden advertenties en berichten ingeleverd bij de Amerikaanse Senaat en het Congres die van Russische zijde lijken te komen om de Amerikaanse verkiezingen te beïnvloeden.

Het bedrijf neemt nu ook mensen aan die beleid gaan ontwikkelen om het misbruik van het Facebook-platform te voorkomen.

Waarom is dit relevant voor informatieprofessionals?

Facebook is een communicatieplatform bij uitstek. Er wordt veel informatie uitgewisseld tussen mensen onderling en tussen mensen en geautomatiseerde systemen. Dat maakt Facebook een prachtig ‘laboratorium’ voor observaties en experimenten in ons vakgebied.

Facebook maakt ook bijna standaard deel uit van de ‘communicatiemix’ en informatiestrategieën van veel organisaties. Veel organisaties zouden een groot deel van hun marktaandeel moeten missen als zij niet op Facebook actief waren. Of misschien wel helemaal niet bestaan. Die afhankelijkheid is iets om rekening mee te houden.

En het blijft niet bij Facebook alleen. Ook WhatsApp – gelieerd  aan Facebook – verzamelt alle data van WhatsApp-gebruikers in de interactie met jouw organisatie. Zij zijn dus (mede-)eigenaar van die data. De nieuwe GDPR privacy-wetgeving heeft daar wel invloed op. Dit grijpt in op je informatiestrategie en ook je informatie-architectuur.

Het gaat niet om het tegenhouden van Facebook, maar om het verstandig en strategisch inzetten van een communicatiemiddel. En dat is volgens mij iets waar informatieprofessionals wel iets over te vertellen hebben.  😉